«Жер жана суу менеджменти» кафедрасы
Кафедранын тарыхы жана миссиясы
- Тарыхы жана азыркы мезгилде
Кафедра 1991-жылы “Жерди башкаруу” деген ат менен негизделген жана факультеттин эң жаш жана динамикалык өнүгүп жаткан түзүмдөрүнүн бири болуп саналат. Ишмердүүлүгүнүн жылдарында бөлүм бир нече өзгөрүү баскычтарынан өтүп, ошол мезгилдин чакырыктарына жана экономиканын муктаждыктарына жооп берет:
- 1991 — Жерге жайгаштыруу кафедрасынын негизделиши;
- 1996 — Адистердин биринчи бүтүрүүчүлөрү (29 киши – жерге жайгаштыруу инженерлери);
- 2018-жылдын октябрь –кафедранын жаңы аталышы «Жерди башкаруу жана кадастралар»;
- 2024-жылдын октябрь — жаңы багыттардын ачылышы менен кафедранын жаңы аталышка ээ болуусу— «Жер жана суу менеджменти» кафедрасы;
- 2025-жылдын июнь — Университеттин түзүмүн оптималдаштыруу максатында, Геодезия жана картография бөлүмүн Жер жана суу менеджменти кафедрасы менен бириктирүү.
Кафедранын түзүлүшүнүн келип чыгышы көрүнүктүү адистердин эмгектери менен тыгыз байланышта: алар экономика илимдеринин кандидаты, доцент Исмаилова K.Ч., профессор Денисов В.В., доцент Чимканаев Н.А., ошондой эле улук мугалимдер Вандаева Н.Н., Осмонбаев Н.Т. жана башкалар.
- Миссия жана максаттар
Бөлүмдүн негизги максаты жогорку квалификациялуу адистерди даярдоо:
- Жерди башкаруу жана кадастрлар;
- Жер жана агрардык укуктук мамилелер;
- Топография, геодезия жана картография.
- ГИС технологиялары жана жерлерди алыстан байкоо;
- Суу башкаруу жана суу дипломатиясы.
Кафедра эмгек рыногуна заманбап технологияларды билген жана айыл чарба секторун жана өлкөнүн экономикасын туруктуу өнүктүрүү үчүн укуктук негиздерди колдонууга жөндөмдүү кадрларды камсыздоого умтулат, азык-түлүк коопсуздугу маселелерин чечүүгө аракет кылат.
- Бөлүмдүн жетекчилиги
2017-жылдын май айынан бери кафедраны техникалык илимдердин кандидаты, доцент Айнура Жапарбековна Батыкова жетектейт.
- Ал 100дөн ашык илимий макаласынын жана 8 Кыргыз Республикасынын патенттин автору.
- Кыргыз Республикасынын суу чарбасындагы мыктысы төш белгисинин ээси.
- УМО ГУЗ (Москва) жана С. Сейфуллин атындагы КАТиУ (Астана, Казакстан) «Жерди башкаруу жана кадастрлар» багытындагы Кеңештин мүчөсү.
- Билим берүү программалары жана келечеги
Бөлүм билим берүү программаларын, профилдерин кеңейтүү жана эл аралык стандарттарды киргизүү боюнча активдүү иш алып барылат:
- 6202000 – багыты “Жерди башкаруу жана кадастрлар” – бакалавр жана магистр квалификациясы.
- “Геодезия жана алыстан зонддоо” багыты — бакалавр жана магистр квалификациясы.
- “Юриспруденция” багыты (профиль: жер жана агрардык укук) 2025-2026 окуу жылында бакалавр жана магистр квалификациясы ачылган.
- Магистратура программасы (профиль) “Суу башкаруу” 2026-2027-окуу жылында (Erasmus + HWCA долбоорунун алкагында) ачылышы пландалууда, ал Борбордук Азияда суу укугу жана суу ресурстарын башкаруу боюнча терең билими бар адистерди даярдоого багытталган.
С. Сейфуллин КАТиУ (Астана, Казакстан) менен биргеликте “Жерди башкаруу жана кадастралар” (магистр) багытында кош дипломдуу билим берүү программасы бар.
- Материалдык жана техникалык база жана инновациялар
Кафедра билим берүү процессине маалымат технологияларын активдүү киргизет:
- GIS лабораториясы (2018): Мейкиндиктик маалыматтарды чогултуу, талдоо, моделдөө жана визуалдаштыруу үчүн компьютерлер менен жабдылган.
- Суу башкаруу лабораториясы (2023): Erasmus+ HWCA долбоорунун алкагында Борбордук Азияда климаттык туруктуулук жана суу коопсуздугу боюнча изилдөөлөр үчүн ачылган.
- Геомалыматтык системалардын окуу лабораториясы (2025): Заманбап компьютерлер жана геодезиялык приборлор менен жабдылган.
- Кафедранын окутуучулары
Билим берүү процессин жогорку квалификациялуу адистер камсыздайт:
- Кафедранын башчысы, ассоцированный профессор, техника илимдердин кандидаты Айнура Батыкова.
- Профессорлор: Экономика илимдеринин кандидаты Денисов В.В., техника илимдеринин доктору Копнов В.А., экономика илимдеринин доктору Супаева Г.Т. жб.
- Доценттер: т.и.к Султаналиева, Т.С., т.и.к. Сукенбаев А.С., т.и.к. Шабикова Г.А., экономика илимдеринин кандидаты, доцент Рашева А.Т. жана башкалар.
- Улук окутуучулар: Жусупова А.К., Базарбаева И.Д., Мамыралиева В., Жумабекова А., Боровская Н.Н., Слынько В.С., Алексеев Н.Я. жана башкалар.
- Адистер: ГИС адистери Бахмутов Е., Эмильбекова А., лаборант Амангельдиева Б. жб.
Кафедранын кызматкерлери Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин грифи менен 7 окуу китебин жана 2017-жылдан бери 2 монография жана 30дан ашык методологиялык көрсөтмөлөрдү жарыялашкан.
- Эл аралык кызматташтык
Кафедра эл аралык билим берүү мейкиндигине интеграцияланган:
- Мамлекеттик Жерге жайгаштыруу Университети (ГУЗ, Москва): 2002-жылдан бери кызматташтык жүргүзүлүп, УMOнун билим берүү жана методологиялык документтерин иштеп чыгууга катышуу;
- Erasmus+ долбоорлору: Суу башкарууну өнүктүрүү үчүн гранттык программаларга (HWCA) активдүү катышуу;
- Азия өнүктүрүү банкынын долбоорлору жана башка эл аралык долбоорлорго катышуу.
- Биздин бүтүрүүчүлөр
Кафедранын сыймыгы — мамлекеттик мекемелерде (Жер ресурстары боюнча мамлекеттик агенттик ж.б.) маанилүү кызматтарды ээлеген бүтүрүүчүлөр.
Белгилүү бүтүрүүчүлөрдүн катары:
- Сейитказиева Эркаим Алымовна (2015-жылкы бүтүрүүчү) – Кыргыз Республикасынын VIII чакырылышындагы Жогорку Кенешинин депутаты, 2026ж
- Биздин көптөгөн бүтүрүүчүлөр мамлекеттик жана жергиликтүү башкаруу органдарында (кенешелер) жооптуу кызматтарды ээлешет;
- Биринчи бүтүрүүчүнүн (1996 ж.) артыкчылык дипломдордун ээлери: Абдиев А.С., Сооронбай Н.А., Таштанов Б.Т., Гончарова Е.В.
Багыттар жана профилдер / программалар
Профиль: Геодезия жана аралыктан зондирлөө – «Геодезия жана аралыктан байкаштыруу» профили боюнча бүтүрүүчүлөр — топографиялык-геодезиялык жана картографиялык иштерди жүргүзгөн долбоорлоо жана илимий-изилдөө институттарында, ошондой эле жаратылыш ресурстарын мониторинг кылуу, Жерди алыстан байкаштыруу жана геомаалыматтык технологиялар тармагында иш алып барган уюмдарда иштөөгө.
Жөндөмдүү квалификациялуу адистер болуп саналат. Бул профилдин адистери геодезиялык жана картографиялык сүрөткө тартууларды жүргүзө алышат, спутниктик маалыматтарды талдай алышат, санариптик карталарды жана жер бетинин моделдерин түзө алышат, заманбап алыстан зонддоо ыкмаларын илимий жана өндүрүштүк маселелерди чечүүдө колдоно алышат.
Профиль: Жер жана агрардык укук – Жер жана агрардык укуктук жөнгө салуу тармагында терең билимге ээ болгон адистер болуп саналат. Алар жер ресурстарын башкаруу жана пайдалануу менен алектенген мамлекеттик жана муниципалдык органдарда, сот жана укук коргоо органдарында, агрардык тармактагы ишканалардын юридикалык кызматтарында, ошондой эле илимий-изилдөө жана билим берүү мекемелеринде иштөөгө даярдалган.
Бул профилдин адистери нормативдик-укуктук актыларды кесипкөй деңгээлде иштеп чыгууга жана талдоого, жер талаштарын жөнгө салууга, жер участокторунун ээси жана колдонуучуларынын кызыкчылыктарын укуктук жактан коргоого, ошондой эле Кыргыз Республикасынын жер, суу, экологиялык жана агрардык мыйзамдары боюнча консультация берүүгө жөндөмдүү.
Жерге жайгаштыруу профили– Жерге жайгаштыруу адистигинин бүтүрүүчүлөрү Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинетине караштуу Жер ресурстары, кадастр, геодезия жана картография боюнча мамлекеттик агенттигинде, «Кыргызгипрозем» жерге жайгаштыруу мамлекеттик долбоорлоо институтунда, ошондой эле жерге жайгаштыруу жана жер мамилелерин жөнгө салуу чөйрөсүндө чарбалык-укуктук ишмердүүлүктү жүзөгө ашыруучу уюмдарда иштөөгө даярдалган ар тараптуу адистер.
Жер кадастр профили- Жер кадастры программасынын бүтүрүүчүлөрү жерди жана кыймылсыз мүлктү баалоо адистигине ээ болушат. Алардын ишине жерди пайдаланууну укуктук каттоо, жерди эсепке алуу жана баалоо, жерди пайдалануу жана коргоо боюнча мамлекеттик көзөмөл, жердин мониторинги кирет. Бүтүрүүчүлөр Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинетине караштуу Жер ресурстары, кадастр, геодезия жана картография боюнча мамлекеттик агенттикте, Мамлекеттик каттоо кызматынын алдындагы Мамлекеттик реестрде, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында (шаарлардын мэрияларында, айыл аймактарында), архитектура жана шаар куруу бөлүмдөрүндө, риэлторлук фирмаларда, жер жана кыймылсыз мүлк агенттиктеринде, курулуш компанияларында жана башка агенттиктерде, курулуш компанияларында жана башка мекемелерде иштей алышат.
Жерге жайгаштырууну геодезиялык жактан камсыз кылуу профили- Жерге жайгаштырууну геодезиялык камсыздоо боюнча бакалавр даражасы жер үстүндөгү маркшейдердик, аралыктан зонддоо жана бул материалдарды компьютердик иштетүү, андан кийин маалыматты электрондук жана салттуу форматтарда көрсөтүү жаатындагы профессионалдык иш үчүн арналган. Алар ошондой эле топографиялык изилдөөлөрдү жүргүзүп, ар кандай максаттар үчүн карталарды жана атластарды түзүп, басып чыгарышат.
Бүтүрүүчүлөр Геодезия жана картография мамлекеттик мекемесинде, Кыргыз Республикасынын Министрлер кабинетине караштуу Жер ресурстары, кадастр, геодезия жана картография боюнча мамлекеттик агенттикте, Мамлекеттик каттоо кызматынын алдындагы Мамлекеттик реестрде, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында (шаардын мэрияларында, айыл аймактарында), жеке долбоорлоо-изилдөө фирмаларында, архитектура жана курулуш уюмдарында, курулуш жана курулуш уюмдарында, башка мекемелерде иштей алышат.
Профиль: Суу ресурстарын башкаруу – Суу ресурстарын башкаруу боюнча магистратуранын максаты суу ресурстарын туруктуу башкаруунун заманбап принциптерин системалуу түрдө түшүнгөн, суу секторунда инновациялык чечимдерди иштеп чыгууга жана ишке ашырууга жөндөмдүү жогорку квалификациялуу адистерди даярдоо болуп саналат. Программа климаттын өзгөрүшүн, социалдык туруктуулукту жана Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүүнүн улуттук артыкчылыктарын эске алуу менен сууну пайдаланууну пландаштыруу, мониторинг жүргүзүү жана баалоо боюнча терең теориялык билимдерди жана практикалык көндүмдөрдү өнүктүрүүгө багытталган.
Бөлүмдүн курамы
Денисов Виталий Викторович
denisov49@list.ru
Копнов Виталий Анатольевич
Султаналиева Турсунбубу Султаналиевна
Шабикова Гулмира Аскаровна
sh. gulmira66 @gmail.com
Сукенбаев Айдар Сатыбалдиевич
aidar61@bk.ru
Жусупова Айжамал Камаловна
aijamaljusupova76 @mail.ru
Рашева Айнура Талапаевна
aika_akbar@mail.ru
Базарбаева Индира Дайырбековна
bazarbaeva.indira @mail.ru